Serwis z kompleksowymi informacjami o postępach farmacji

Choroby nowotworowe


Jaki jest współczesny stan wiedzy o nowotworach? Wszystkie organizmy bardziej złożone, a więc rośliny, zwierzęta i człowiek, są zbudowane z podstawowych elementów zwanych komórkami. Komórki są elementami tak małymi, że ich budowę można prześledzić jedynie pod mikroskopem. Każda komórka składa się z jądra i plazmy, zawierających charakterystyczne struktury niezbędne do prawidłowego ich rozwoju i pełnienia określonych czynności. Komórki każdego organizmu cechują się możliwością podziału oraz spełniają różnorodne funkcje, jak np. osłaniającą (komórki naskórka), wydzielającą (komórki gruczołowe), podporową (komórki łącznotkankowe). Wszystkie czynności są precyzyjnie określone i kontrolowane przez organizm. Komórki o podobnym pochodzeniu i pełniące te same funkcje w organizmie tworzą tkanki, które dzielimy na dwie duże rodziny: tkanki nabłonkowe i tkanki nienabłonkowe. Charakterystyczna budowa tkanki oraz harmonijny jej rozwój i stosunek do tkanek otaczających pozostają pod ścisłą kontrolą organizmu

Definicja nowotworu Nowotwór złośliwy jest to rozrost chorobowo zmienionych komórek lub tkanek organizmu, które rozwijają się wbrew jego potrzebom, i jeżeli nie zostanie podjęte leczenie, doprowadzają do śmierci tęgo organizmu. Cechy nowotworu złośliwego:

Nowotwory złośliwe mogą rozwijać się z każdego rodzaju komórek i tkanek oraz w każdym okresie rozwoju organizmu. W obrazie mikroskopowym niektóre nowotwory złośliwe wykazują podobieństwo do tkanek zdrowych, inne natomiast różnią się całkowicie. Jeśli zachowane jest podobieństwo do tkanek zdrowych, to można jednak stwierdzić pewne różnice, które są charakterystyczne dla nowotworu złośliwego. Należą do nich zmiany dotyczące wielkości, kształtu i barwliwości zarówno całej komórki, jak i jądra, zaburzenia proporcji pomiędzy wielkością jądra a całą komórką oraz pojawienie się większej liczby figur podziału. Ta ostatnia cecha jest jedną z najważniejszych, odróżniających nowotwór złośliwy od tkanek zdrowych, i dowodzi, że więcej komórek nowotworowych ulega podziałowi. Wraz z narastającą złośliwością komórki nowotworowe stają się bardziej „prymitywne” i tracą podobieństwo do jakiegokolwiek typu komórki prawidłowej.

Ważną cechą rozpoznawczą nowotworów złośliwych są ponadto zaburzenia w charakterystycznej budowie tkanki, czyli tzw. architektonice tkankowej. Zaburzenia dotyczą zarówno warstwowości, jak i porządku odpowiednich komórek w stosunku do siebie, ich ilości oraz wyglądu. Zaburzenia te czasami są tak głębokie, że dochodzi do całkowitego zatarcia struktury tkankowej. W takich przypadkach trudno jest określić, z jakiej tkanki nowotwór się wywodzi.

Komórki nowotworowe w czasie rozrostu zaczynają tracić lub zmieniać pewne właściwości biochemiczne, charakterystyczne dla komórek prawidłowych. Zmiany te mają głównie charakter ilościowy, a nie jakościowy. Nie uzyskano bowiem żadnych dowodów obecności lub braku jakiejkolwiek czynności biochemicznej, która byłaby wyłącznie cechą odróżniającą komórki nowotworowe. I tak np. w większości komórek nowotworowych występuje znaczny niedobór pewnych enzymów, tj. substancji niezbędnych do życia, które zawierają prawidłowe komórki. Ten stan dotyczy większości, ale nie wszystkich nowotworów złośliwych. Istnieją bowiem funkcje, jak np. zdolność obywania się małą ilością tlenu, do których większość komórek nowotworowych jest przystosowana bardziej niż większość komórek normalnych. Komórki organizmu przyrównuje się do bardzo złożonej wytwórni chemicznej, w której zachodzą nieprzerwanie setki różnorodnych reakcji.

Liczne reakcje są wspólne dla wszystkich komórek jako niezbędne do utrzymania ich prawidłowej egzystencji. Ponadto istnieją również czynności swoiste dla niektórych zróżnicowanych komórek. Dowiedziono, że proces przemiany komórki prawidłowej w komórkę nowotworową dotyczy częściowej utraty tych właśnie wyspecjalizowanych reakcji chemicznych, podczas gdy bardziej podstawowe funkcje nie ulegają zmianie. Utrata wyspecjalizowanych czynności czyni komórki nowotworowe bardziej odpornymi, to znaczy mogą one przeżyć w warunkach, które dla komórek prawidłowych są szkodliwe. W komórkach nowotworowych występują również zmiany w aparacie genetycznym jądra, składnika mającego decydujące znaczenie dla zdolności podziałowej komórki oraz dla jej funkcji.

W organizmie istnieje bardzo wrażliwy mechanizm obronny, zwany mechanizmem immunologicznym, który odrzuca wszelkie .obce lub „nie swoje” komórki. Jest to dobrze znane zjawisko immunologiczne. Jak ten mechanizm działa w przypadku nowotworów złośliwych? Z dotychczasowych badań wynika, że zmiany, jakie zachodzą w komórkach nowotworowych, są dostatecznie swoiste, aby były rozpoznane jako obce przez prawidłowe mechanizmy regulacyjne organizmu, zazwyczaj jednak nie są wystarczające do wywołania przez organizm odczyn, immunologicznego zdolnego do ich odrzucenia. Oznacza to, że organizm rozpoznaje komórki nowotworowe jako ciało obce i tylko w pewnych sytuacjach jest zdolny do ich zniszczenia. Większość nowotworów złośliwych wykazuje jednak niedobór antygenowości, tj. zdolności pobudzania immunologicznych odczynów obronnych, co w konsekwencji pozwala im żyć i rozwijać się pomimo względnej obcości. Zjawisko to dowodzi, że nowotwory złośliwe nie są chorobą polegającą jedynie na rozwoju nieprawidłowej tkanki, ale że jest to choroba całego organizmu.


Nowotwory złośliwe dzielimy na 3 zasadnicze grupy w zależności od tkanki, z której się wywodzą. Są to: