Serwis z kompleksowymi informacjami o postępach farmacji

Płaszczyzny i osie ciała


Prawidłowa postawa polega na zrównoważeniu ciała w jego płaszczyźnie czołowej i w płaszczyźnie strzałkowej.

Ciało ludzkie w płaszczyźnie czołowej ma budowę symetryczną. Prawa i lewa strona odpowiada ogólnej zasadzie symetrii. Nie jest to symetria idealna, gdyż prawa górna kończyna jest zwykle nieco dłuższa od górnej lewej, a lewa dolna nieco dłuższa od dolnej prawej. Prawa połowa twarzy przeważnie jest nieco szersza od lewej połowy. Płuca też nie są jednakowe, zarówno kształtem, jak i masą, natomiast żołądek i serce są przesunięte bardziej ku lewej połowie ciała. Te stosunkowo niewielkie różnice nie mają znaczenia dla zrównoważenia ciała w postawie pionowej. Pionowe, poprzeczne i strzałkowe osie ciała umożliwiają wyznaczenie płaszczyzn i ustalenie kierunków na podstawowych częściach ciała.


Wzdłuż osi strzałkowej rozróżniamy kierunek przedni, czyli brzuszny, i kierunek tylny, czyli grzbietowy. Oś pionowa biegnąca prostopadle do podstawy wskazuje kierunek górny i kierunek dolny. Na kończynach kierunek górny określa się jako bliższy, a kierunek dolny jako dalszy.

Oś pionowa, biegnąca przez szczyt głowy, nazywa się główną osią ciała i dookoła niej odbywa się ruch obrotowy. Ruch obrotowy kończyny górnej skierowany do wewnątrz nazywamy nawracaniem, czyli pronacją, a obrót na zewnątrz odwracaniem, czyli supinacją. Płaszczyzny ciała wyznaczone są przez przecinające się osie. Rozróżniamy trzy zasadnicze płaszczyzny: czołową, pośrodkową i poziomą. Płaszczyznę czołową wyznacza oś pionowa, przecinająca się pod kątem prostym z osią poprzeczną. Płaszczyznę pośrodkową wyznacza oś pionowa i strzałkowa, a płaszczyznę poziomą określa oś strzałkowa i poprzeczna. Oś poprzeczna wyznacza kierunek boczny i kierunek przyśrodkowy.

Wymienione płaszczyzny i wyznaczające je osie pozwalają określić położenie dowolnego punktu w organizmie. Linie pionowe, poprowadzone na przykład na powierzchni klatki piersiowej, pozwalają na wyznaczenie położenia narządów lub ich części w klatce piersiowej. Linia pośrodkową przednia biegnie z przodu w płaszczyźnie pośrodkowej ciała i pokrywa się w tej płaszczyźnie z główną osią ciała. Linia środkowo-obojczykowa rozpoczyna się w połowie długości obojczyka i biegnie do dolnego brzegu klatki piersiowej równolegle do linii pośrodkowej przedniej. Linia pachowa rozpoczyna się w szczycie pachy i biegnie pionowo po bocznej ścianie klatki piersiowej. Linia łopatkowa rozpoczyna się od dolnego kąta łopatki i biegnie pionowo w dół. Linia pośrodkowa tylna rozpoczyna się od szczytu głowy do grzebienia krzyżowego i biegnie wzdłuż wyrostków kolczystych kręgów.